İngilizce’den Çevirenler: Himmet HÜLÜR & Serhat TOKER & İbrahim MAZMAN
ISBN: 978-9944-492-44-7 * BARKOD: 9 789944 492447 * Sayfa
sayısı: 512 * Ebat : 16x24 cm
Sosyolojik
Düşüncenin Ustaları,
fikirler sanki zamanın, mekânın,
tarihin, toplumun ve kültürün kısıtlılıklarından ve kışkırtmalarından bağımsız
soyut zihinlerden ortaya çıkmış gibi yazılan herhangi bir başka sosyolojik fikirler tarihinden daha fazlasını
sunmaktadır. Şüphesiz Profesör Coser sosyolojik düşüncenin her önemli modunun entelektüel öncülerini izlediği gibi, bir dereceye
kadar bu düşüncenin sonradan gittiği yolu da takip etmektedir. Fikirlerin soy
ağacıyla ilgilenmenin ötesinde, fikirlerin gelişimini çözümlemek ve yorumlamak
için sosyoloji disiplininin kendi ilkelerinden çıkarılmış bakış açılarını
benimsemektedir. Bilgilendirici bir şekilde her bir kuramcının çalışmalarını,
onun (hem toplumsal hem de psikolojik açıdan) yaşam-tarihine, kariyerindeki
dalgalanma ve akışa, toplumsal yapı içindeki yeri ve özellikle de etkili bir
biçimde, ona özgü izleyici kitlesi ve çevresindeki gruplara bağlamaktadır.
Weber’in veya Durkheim’ın, Cooley’in veya Pareto’nun
fikirlerini onlara ait biyografi ile, tarih ve
toplumsal yapının kendileri ne özgü bağlamıyla ilişkilendirerek, bir taraftan
onların gizli varsayımları ve değer bağlılıkları konusunda bizleri uyarırken,
diğer yanda düşüncelerinin anlaşılma imkânlarını genişletmekte ve
derinleştirmektedir. Robert K. Merton
Lewis
A. Coser, 27 Kasım 1913’de Almanya, Berlin’de doğdu. Erken gençlik
döneminde sosyalist harekete katıldı. Hitler iktidara geldiğinde Paris’e kaçtı,
orada yaşamını sürdürebilmek için çeşitli işlerde çalıştı, ayrıca sosyalist
hareket içinde etkin bir konuma geldi. 1936’da Amerikalı bir komisyonculuk
şirketinde istatistikçi olarak çalışmaya başladı. Sorbonne Üniversitesi’nde
önce karşılaştırmalı edebiyata ilgi duymasına karşın sonradan sosyolojiye
yöneldi. II. Dünya savaşı sırasında gözaltına alındı ve toplama kampına
gönderildi, serbest bırakıldıktan sonra ise 1941’de ABD’ye gitti. Orada Partisan Review, Politics ve The Nation
dergilerinde makaleler yayınladı. Çeşitli sol yayın organlarında müstear isimle
yazdı. 1948’de Amerikan vatandaşı oldu ve aynı yıl Columbia Üniversitesi’nde
yüksek lisans öğrencisiyken Chicago Üniversitesi’nde sosyal bilimler dersleri
vermek üzere öğretim görevlisi oldu. 1954’te Columbia Üniversitesi’nden doktora
derecesi aldı. 1951’de öğretim görevlisi olarak başladığı Brandies
Üniversitesi’nde daha sonra profesör oldu ve 1968’e kadar bu üniversitede
çalışmalarını sürdürdü.
Coser,
doktora tezine dayanan, 1956’da yayınladığı Toplumsal Çatışmanın İşlevleri’nde
(The Functions of Social Conflict)
çeşitli sosyolojik yaklaşımlardan eklektik olarak yararlandı. İşlevselci
çözümlemesinde Parsons’ın Toplumsal Eylemin Yapısı’ndan (The Structure
of Social Action) önemli ölçüde etkilenmesine
karşın, bu yaklaşımın toplumsal çatışmayı ele almada yetersiz olduğunu düşündü
ve sosyolojide birbirine rakip iki farklı düşünce geleneği olan yapısal
işlevselci ve çatışmacı kuramları kendi yaklaşımı içinde uzlaştırdı. Sosyolojik
çalışmalarında değer-yansız olmaya özen göstermesine karşın, 1950’lerde McCartizm’in hoşgörüsüzlüğüne karşı, arkadaşı Irving Howe ile birlikte radikal Dissent dergisini
çıkardı. Kendi otobiyografik katkılarını 1988’de yayınlanan Sosyolojik Yaşantılar’da (Sociological Lives) yazdı. Coser, 8 Temmuz 2003’te 89 yaşında öldü.
Coser, 1969’da çalışmaya
başladığı State University of New York’ta 1987’ye kadar kaldı. Burada 1987’de
Seçkin Emiritus Sosyoloji Profesörü payesiyle
ödüllendirildi ve Chicago College’da misafir profesör
olarak çalıştı. Editörlüğünü yaptığı kitaplarda ve çeşitli dergilerde
yayınlanan çok sayıda makalesinin yanı sıra temel eserleri şunlardır: Amerikan Komünist Partisi: Eleştirel Bir
Tarih (The American Communist Party: A Critical History
(1957), Fikir İnsanları (Men of Ideas)
(1965), Edebiyat Yoluyla Sosyoloji (Sociology
Through Literature) (1972), Doyumsuz Kurumlar (Greedy Institutions)
(1974), Amerika’daki Mülteci Bilim
İnsanları (Refugee Scholars
in America)
(1984) ve Bir Tutam Diken
(A Handful of Thistles) (1988).
Himmet
HÜLÜR, 1966 Ordu doğumlu. Lisans (1989), yüksek lisans (1991) ve
doktorasını (1996) ODTÜ Sosyolojide Bölümü’nde tamamladı. 1992’de Selçuk
Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde araştırma görevlisi oldu, aynı üniversitede
1997’de yardımcı doçentliğe atandı. 2004’te doçent unvanı aldı. 2005’den
itibaren Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde çalışmalarını
sürdürmektedir. Prof. Dr. Ahmet Kalender ile birlikte yayınladıkları (2003) Sosyo-Politik Tutumlar ve Din [Konya Araştırması]
adlı bir kitabı ve çeşitli dergilerde yayınlanmış çok sayıda makalesi vardır.
Serhat
TOKER, 1979 Konya doğumlu. Lisansını (2002) Ankara Üniversitesi Siyasal
Bilgiler Fakültesi’nde, yüksek lisansını (2005) Selçuk Üniversitesi’nde
tamamladı. Doktorasına ODTÜ Sosyoloji Bölümü’nde devam etmektedir. 2004
yılından bu yana Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde araştırma
görevlisidir.
İbrahim
MAZMAN, 1968 İstanbul-Şile doğumlu. Lisans (1991) ve yüksek lisansını
(1993) ODTÜ Sosyoloji Bölümü’nde, doktorasını (2005) Boston Üniversitesi
Sosyoloji Bölümü’nde tamamladı. 1991–1994 arasında Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde
ve 1994-2001 arasında Kırıkkale Üniversitesi’nde
araştırma görevliliği yaptı. Halen Kırıkkale Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde
öğretim görevlisidir.
SUNUŞ * Hülür-Toker-Mazman
Sosyolojinin klasik kuramcılarını inceleyen temel eserlerden
biri kabul edilen Lewis A. Coser’ın Sosyolojik Düşüncenin Ustaları (Masters of Sociological Thought) adlı kitabının Türkçe’ye
kazandırılması fikri, hocamız
Prof. Dr. Elisabeth Özdalga’nın
ODTÜ Sosyoloji Bölümü’nde verdiği History of Sociology derslerine
dayanmaktadır. Sosyolojik Düşüncenin Ustaları’nı Türkçe okura sunarken
amacımız, sosyoloji alanındaki okur ve öğrencilerin bu alandaki en temel
eserlerden birine ulaşabilmeleri açısından basit bir engeli ortadan
kaldırmaktır. Her biri sosyoloji alanında akademik çalışmalarına devam eden
çevirmenlerden Doç. Dr. Himmet Hülür ve Arş. Grv. Serhat Toker halen Afyon
Kocatepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde, Dr. İbrahim Mazman
ise Kırıkkale Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde görev yapmaktadır. Eserin
Comte, Marx, Spencer, Weber, Pareto, Mannheim,
Sorokin bölümleri Himmet Hülür tarafından, Durkheim,
Simmel, Cooley, Mead, Park bölümleri Serhat Toker
tarafından, Thomas ve Znaniecki, Amerikan Sosyoloji Kuramında Son Eğilimler
bölümleri İbrahim Mazman tarafından çevrilmiştir.
Eserin Thorstein Veblen’i konu alan 7. bölümünün
çevirisi ise Hülür ve Toker’in
ortak çalışmasının ürünüdür. Çeviri boyunca, orijinal metnin izin verdiği
ölçüde dilin duru ve akışkan bir biçimde kullanılmasına dikkat edilmiştir.
Dileğimiz, bu eserin sosyolojik düşüncenin tarihi içindeki temel kaynaklara
ulaşmak ve bu kaynaklarda temel kuramsal ve yöntembilimsel sorunların nasıl
şekillendiğini daha iyi anlamak isteyen, sosyoloji ile alakalı çok çeşitli konumlardaki
okura katkı sağlamasıdır. Umarız ki bu katkı Türkiye’de hem akademik, hem de
daha genel ilgili çevrelerde,
sosyolojinin kendi kökenleriyle ilişkili bir biçimde çalışılması için aralanmış
olan kapıyı biraz daha açmaya yardımcı olur. Afyon – Ankara / Aralık 2009
İÇİNDEKİLER
SUNUŞ
ÖNSÖZ
TEŞEKKÜR
GİRİŞ
AUGUSTE COMTE
(1798–1857)
ESER
Araştırma
Yöntemleri
İnsan
İlerlemesinin Yasası
Bilimlerin
Hiyerarşisi
Toplumsal
Statik ve Dinamik
Normatif
Doktrin
İNSAN
Saint-Simon
ile İttifak
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
İlerleme
Geleneği
Düzen
Geleneği
Liberalizm
Geleneği
Saint-Simon’un
Etkisi
Entelektüel
Rekabetin Sonuçları: Comte ve Quetelet Üzerine Bir Not
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Comte’un
Kuşağı – Le Mal du Siècle [Çağın Hastalığı]
Bilimin
Vaadi
Çalışma
Arkadaşı Olmayan Comte
İzleyici
Arayışı
ÖZETLE
KARL MARX (1818–1883)
ESER
Genel
Doktrin
Sınıf
Kuramı
Yabancılaşma
Bilgi
Sosyolojisi
Toplumsal
Değişimin Dinamikleri
İNSAN
Marx
Bir Genç Hegelci Olur
Paris
Günleri: Marx Bir Sosyalist Olur
Çıraklığın
Sonu
Birinci
Enternasyonal’in Kurulması
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
İlerleme
Fikri
Yabancılaşma
Fikri
Mükemmelleştirilebilirlik
Fikri
Bütünlük
Fikri
Marx’ın
Çağdaşlarına Borcu
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Marx’ın
Aile Geçmişi ve Erken Arkadaşları
İşçi
Sınıfından İzleyiciler
Yalıtılma
ve Çifte Marjinallik
ÖZETLE
HERBERT SPENCER
(1820–1903)
ESER
Büyüme,
Yapı ve Farklılaşma
Toplumsal
Tipler: Askeri ve Endüstriyel Toplumlar
Evrim
– Tek Doğrultulu ya da Çok Doğrultulu
İşlevselcilik 102
Bireycilik
Karşısında Organizmacılık
Müdahale
Etmeme ve Uyum Sağlayanın Hayatta Kalması
Nesnelliğin
Önündeki Engeller
İNSAN
Londra
Yılları
Başarılı
Yazar
ENTELEKTÜEL
BAĞLAM
Önceller
Çağdaşların
Etkisi
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Arka
Plan
Dostlar
ve Arkadaşlar
Toplumsal
Ortam
İzleyici
ve Talep
ÖZETLE
EMILE DURKHEIM
(1858–1917)
ESER
Genel
Yaklaşım
Birey
ve Toplum
Din
Sosyolojisi
Bilgi
Sosyolojisi
İşlevsel
Açıklama
İNSAN
Durkheim’ın
Akademik Kariyeri
Kamusal
Katılım
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Durkheim’ın
Fransız Entelektüel Tarihindeki Kökleri
Çağdaş
Etkiler
Fransa
Dışı Etkiler
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Durkheim’ın
Arka Planı
Takipçi
Kazanma ve İzleyici Kitlesi Bulma
Etki
Biçimleri
ÖZETLE
GEORG SIMMEL (1858–1918)
ESER
Biçimsel
Sosyoloji
Toplumsal
Tipler
Simmel’in
Sosyolojisinde Diyalektik Yöntem
Toplumsal
Yaşam İçin Sayıların Önemi
Simmel’in
Müphem Modern Kültür Görüşü
Paranın
Felsefesi Üzerine Bir Not
İNSAN
Akademik
Yabancı
Kürsüdeki
Bir Virtüöz
Simmel’in
Yazım Kariyeri
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Darwin
ve Spencer’ın Ayak İzinde
Kantçı
Etki
Son
Aşama: Yaşamsal Felsefe
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Simmel’in
Çifte İzleyici Kitlesi
ÖZETLE
MAX WEBER (1864–1920)
ESER
Doğa
Bilimi, Sosyal Bilim ve Değer İlgisi
İdeal
Tip
Nedensellik
ve Olasılık
Otorite
Tipleri
Fikirlerin
İşlevi
Sınıf,
Statü ve İktidar
Bürokrasi
Rasyonelleşme
ve Büyübozumu
İNSAN
Baba
Evinde
Erken
Akademik Kariyer
Ustalık
Yılları
Örnek
Bir Ahlakçı
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Weber
ve İdealizm Mirası
Weber,
Alman Tarihselciliği ve Sosyoloji
Çok
Önemli İki Etki: Nietzsche ve Marx
TOPLUMSAL BAĞLAM
Aile
Çevresi
Kamusal
Sahne
Akademik
İnsan
ÖZETLE
THORSTEIN VEBLEN
(1857–1929)
ESER
Genel
Yaklaşım
Rekabetin
Anatomisi
Bilgi
Sosyolojisi
İşlevsel
Çözümleme
Toplumsal
Değişim Kuramı
İNSAN
Marjinal
Bir Norveçli
Marjinal
Bir Öğrenci
Marjinal
Bir Akademisyen
Marjinal
Bir Tek Tabanca
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Bellamy,
Marx ve Evrimciliğin Etkisi
Pragmatizme
Borç
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Marjinal
Bir İnsan
Veblen’in
İzleyici Kitlesi ve Meslektaşları
ÖZETLE
CHARLES HORTON COOLEY
(1864–1929)
ESER
Ayna
Benlik
Topluma
Organik Bakış
Birincil
Grup
Sosyolojik
Yöntem
Toplumsal
Süreçler
Kurumsal
Çözümleme
İNSAN
Ann
Arbor’un Bilgesi
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Baldwin ve James’e Borcu
TOPLUMSAL BAĞLAM
Cooley’in
Akademik Çevresi ve İzleyici Kitlesi
Cooley’in
Mirası
ÖZETLE
GEORGE HERBERT MEAD
(1863–1931)
ESER
Toplum
İçinde Benlik
Benliğin
Kökeni
“Ben”
ve “Beni”
Bir
Çığır Açıcı Olarak Mead
İNSAN
Mead
Chicago’da
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Protestanlık
Mirası ve Sınır
Evrimcilik
Alman
İdealizmi
Pragmatistlerin
Dostluğu
TOPLUMSAL BAĞLAM
Mead’in
İzleyici Kitlesi ve Meslektaşları
ÖZETLE
ROBERT EZRA PARK
(1864–1944)
ESER
Kolektif
Davranış ve Toplumsal Denetim
Dört
Ana Toplumsal Süreç
Toplumsal
Mesafe
Toplumsal
Değişim
Biyotik
Düzen ve Toplumsal Düzen
Benlik
ve Toplumsal Rol
İNSAN
Park
– Bir Gazeteci ve Felsefe Öğrencisi
Park
– Bir Eylemci
Park’ın
Akademik Kariyeri
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Park’ın
Alman Toplum Bilimine Borcu
Park’ın
Evrimciliğe ve Çağdaş Sosyal Psikolojiye Borcu
TOPLUMSAL BAĞLAM
Yüzyılın
Başında Chicago Sosyolojisi
Üniversite
Kariyeri
ÖZETLE
VILFREDO PARETO (1848–1923)
ESER
Mantıksal
Olan ve Olmayan Eylem
Tortular
ve Türevler
Mantıksal
Olmayan Kuramların İki Türü
Öznel
Niyetler ve Nesnel Sonuçlar
Aslanlar
ve Tilkiler
Seçkinler
Kuramı ve Seçkinlerin Dolaşımı
Birliktelikler“in”
Toplumsal Yararları ve Birliktelikler “için” Toplumsal Yararlar
Özet
ve Değerlendirme
İNSAN
İşadamı
ve Reddedilmiş Siyasetçi Olarak Pareto
Gecikmiş
Bir Akademik Kariyer
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Machiavelli’nin Mirasçısı
Evrimciliğin
ve Pozitivizmin Etkisi
Pareto’nun Mosca’ya ve
Marx’a Borcu
TOPLUMSAL BAĞLAM
Genel
Sahne
Pareto’nun Meslektaşları ve İzleyicileri
Pareto’nun Amerika’daki Etkisi
ÖZETLE
KARL MANNHEIM
(1893–1947)
ESER
Bilgi
Sosyolojisi
Planlanmış
Yeniden İnşa Sosyolojisi
İNSAN
Budapeşte’nin
Entelektüel Ortamı
İngiltere
Yılları
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Marxizm ve Tarihselcilik
Gestalt Psikolojisi, Yeni-Kantçılık ve
Fenomenoloji
Hegel’e Borç
Pragmatizme
Dönüş
TOPLUMSAL
BAĞLAM
Macar
Geçmişi
Yirmilerde
Alman Toplumu
Otuzlarda
İngiliz Toplumu
ÖZETLE
PITIRIM A. SOROKIN
(1889–1968)
ESER
Genel
Doktrin
Toplum
ve Kültüre Panoramik Bir Bakış
Bilgi
Sosyolojisi
Toplumsal
Tabakalaşma ve Toplumsal Hareketlilik
Toplumsal
Felsefe
İNSAN
Dini
İkon Boyacılığından Profesyonel Devrimciliğe
St. Petersburg’da Öğrenci ve Araştırmacı
Devrim
ve Sonrası
Amerika’da
İlk Yıllar
Harvard
Yılları
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
Halkçı
Düşünce: Herzen, Lavrov ve Mikhailovsky
Danilevsky ve Doğrusal İlerleme Fikrine Başkaldırı
St. Petersburg Hocaları ve Akranları
TOPLUMSAL BAĞLAM
Başarısız
Devrim
Komi
Halkından Sürekli Yalnız Biri
Amerika’da
Bir Yalnız
ÖZETLE
WILLIAM I. THOMAS
(1863–1947) & FLORIAN ZNANIECKI (1882–1958)
ESER
Polonya
Köylüsü-Bir Dönüm Noktası
Polonya
Köylüsü- Kuramsal Destekleri
İnsan
Eyleyenlerin Bir Tipolojisi
William
Isaac Thomas – Etnograflıktan Sosyal Psikologluğa
Thomas’ın
Durumsal Çözümlemesi
Florian
Znaniecki-Sosyologluğa Geçen Felsefeci
Znaniecki’nin
Bilgi Sosyolojisi
İNSANLAR
William
I. Thomas
Florian
Znaniecki
ENTELEKTÜEL BAĞLAM
William
I. Thomas
Florian
Znaniecki
TOPLUMSAL BAĞLAM
William
I. Thomas
Florian
Znaniecki
ÖZETLE
AMERİKAN SOSYOLOJİ
KURAMINDA SON EĞİLİMLER
İŞLEVSEL ÇÖZÜMLEMENİN YÜKSELİŞİ VE ÜSTÜNLÜK
KURMASI
SOSYOLOJİDE YENİ YÖNELİM
George
Homans
Robert
K. Merton
Kingsley
Davis
Wilbert Moore ve Robin
Williams
Marion Levy
ELLİLERDE HARVARD
PARSONS’IN YENİ YÖNELİMLERİ
MİKROSOSYOLOJİ VE ÇATIŞMA KURAMLARININ CANLANMASI
Alışveriş
Kuramları
Sembolik
Etkileşimcilik
Dramaturjik
Çözümleme
Etiketleme
Kuramı
“Çatışma
Kuramları”
ÖZETLE
|